شاید بتوان از سؤال «چه باید تدریس شود؟» به عنوان اساسی‏ ترین سؤال همه‏ نظام‏های تعلیم و تربیت رسمی در طول تاریخ یاد کرد.سؤالی که پاسخ به آن، چالش انگیزترین مباحث تربیتی را تشکیل داده است.به نظر می‏رسد پاسخ این سؤال، پاسخی است بسیار دشوار و بسیار سهل؛ بسیار سهل، زیرا ایده‏آل‏ها و آرمان‏های تربیتی، حداقل برای هر نظام آموزشی خاص شناخته شده‏اند.مثلا در نظام آموزشی ما، ارزش‏های‏ دینی و اخلاقی، صفات نیک و پسندیده و کلام خداوند و اولیاء او بدون شک مورد تأیید و تأکید کلیه دست اندرکاران تعلیم و تربیت است، اما آنگاه که بخواهیم این ایده‏آل‏ها و آرمان‏ها را «عملیاتی» کنیم و اهداف فراتر و رئوس محتوای مورد آموزش را مشخص‏ نماییم، پاسخ به این سؤال «چه باید تدریس شود؟» بسیار دشوار خواهد شد.به عنوان مثال‏ هیچ مسلمانی در ضرورت و مطلوبیت آموزش کلام خداوند شک نمی‏نماید، ولی این که‏ کدام یک از آیات قرآن، به دانش‏آموزان چه مقطعی و با چه جلوه‏ها و تفسیرهایی آموزش‏ داده شود، محل امعان نظر و تأمل است.

پاسخ به سؤال «چه چیزی باید تدریس شود؟»، به خصوص در آموزش‏های دینی و اخلاقی، بسیار مشکل‏تر است؛ چرا که معارف اسلام به اقیانوسی بی‏انتها می‏ماند که درعین آن که به هم متصل است، جریان‏ها و بخش‏های مختلف آن بسیار متنوع است و هر سویش به دارویی می‏ماند که می‏تواند شفا بخش بیمارانی خاص باشد.هر بخش از این‏ اقیانوس بیکران به عنوان محتوای آموزش دینی- اخلاقی انتخاب شود، طبعا به معنای‏ حذف بخش دیگری خواهد بود و چه بسا اثر درمانی بخش حذف شده، با توجه به‏ شرایط مخاطبان، بیشتر از بخشی باشد که انتخاب شده است.

مقاله پیوست کنکاشی است در این موضوع به قلم جناب آقای تقی بی نقی که در نشریه تربیت اسلامی د رپائیز 1379 منتشر شده است که امید واریم مورد استفاده برنامه ریزان آموزشی در حوزه تربیت دینی قرار گیرد.