تفسیری بر آیه ۴۰ سوره احزاب:

دليل اصلىِ تجديد نبوّت‌ها و آمدن پيامبران جديد، دو چيز بوده است: يكى تحريف دين سابق، به گونه‌اى كه از كتاب خدا و تعاليم پيامبر پيشين امور بسيارى تحريف شده باشد و ديگرى ...

خداوند متعال در آیه چهلم از سوره احزاب رسول گرامی اسلام را خاتم پیامبران معرفی کرده است؛ حال این سؤال پیش می آید که چرا انسان ها پس از اسلام به پیامبر جدید نیاز ندارند که در این نوشتار به بیان دلیل آن خواهیم پرداخت.
«ما كانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِكُمْ وَ لكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَ خاتَمَ النَّبِيِّينَ وَ كانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيماً/ محمّد، پدر هيچ يك از مردان شما نبوده و نيست، بلكه رسول خدا و خاتم پيامبران است؛ و خداوند به همه چيز آگاه است. «احزاب/ 40»

* نکته ها

در اين آيه هم كلمه «رسول» و هم كلمه «نبىّ» آمده است. «رسول» صاحب كتاب و «نبىّ» خبر دهنده است، يا آنكه «رسول» پيام‌آور و «نبىّ» انجام دهنده رسالت است. «1»
«خاتَمَ» به معناى نگين انگشتر است كه در قديم با حك كردن نام خود بر روى آن، پايان نامه‌ها و دستورها را با آن مُهر مى‌كردند. خاتم و در اينجا كنايه از آخرين پيامبر بودن است.
گرچه در قرآن آيات فراوانى بيانگر جهان شمولى و جاودانگى آيين حضرت محمّد صلى الله عليه و آله است، مانند: «لِلْعالَمِينَ نَذِيراً» «2»، «لِأُنْذِرَكُمْ بِهِ وَ مَنْ بَلَغَ» «3»، «كَافَّةً لِلنَّاسِ» «4» و در روايات، حديث متواتر «لا نبى بعدى» و حديث معروف «حلال محمد حلال ابدا الى يوم القيامة» «5» و ده‌ها حديث ديگر بر اين مطلب تأكيد كرده‌اند، ولى اين آيه روشن‌ترين دليل بر خاتميّت پيامبر اسلام است.
اين آيه تنها آيه‌اى است كه هم نام پيامبر و هم رسالت پيامبر را در قالب دو عنوان ذكر كرده است: «مُحَمَّدٌ»، «رَسُولَ اللَّهِ»، «خاتَمَ النَّبِيِّينَ»

* چند سؤال‌

1. چرا پس از اسلام انسان‌ها به پيامبر جديد نياز ندارند؟
پاسخ: دليل اصلىِ تجديد نبوّت‌ها و آمدن پيامبران جديد، دو چيز بوده است: يكى تحريف دين سابق، به گونه‌اى كه از كتاب خدا و تعاليم پيامبر پيشين امور بسيارى تحريف شده باشد و ديگرى تكامل بشر در طول تاريخ كه مقتضى نزول قوانين جامع‌تر و كامل‌تر بود.
امّا پس از پيامبر اسلام، اين دو امر واقع نشده است. زيرا اوّلًا قرآن، بدون آنكه كلمه‌اى از آن تحريف شود، در ميان مردم باقى است و ثانياً جامع‌ترين و كامل‌ترين قوانين در آن مطرح شده و بر اساس علم خداوند، تا روز قيامت هيچ نيازى براى بشر نيست، مگر آنكه حكمش در اسلام بيان شده است.

2. چگونه نيازهاى متغيّر انسان با خاتميّت دين سازگار است؟
پاسخ: انسان در مراحل تحصيلى خود تا درجه‌ى اجتهاد و دكترى‌ به استاد نياز دارد، پس از آن به مرحله‌اى مى‌رسد كه مى‌تواند بدون استاد، نيازهاى خود را از مطالبى كه آموخته به دست آورد. باب اجتهاد باز است و مى‌توان قوانين مورد نياز را از قواعد كلّى استنباط كرد. البتّه بر اساس اصولى كه فقها براى استخراج احكام تدوين نموده‌اند.

3. چرا رابطه بشر با عالم غيب قطع شد؟
پاسخ: وحى نازل نمى‌شود ولى رابطه با غيب همچنان باقى است، امام معصوم عليه السلام حضور دارد و فرشتگان الهى بر او نازل مى‌شوند، «6» امدادهاى غيبى به انسان‌هاى شايسته مى‌رسد؛ حتّى افراد عادى اگر متّقى باشند نور الهى پيدا مى‌كنند و خداوند راه حقّ را به نحوى به آنان نشان مى‌دهد. اتَّقُوا اللَّهَ‌ ... يَجْعَلْ لَكُمْ نُوراً «7»

* پیام های آیه

1- پسرخوانده هرگز پسر نيست و پدرخوانده نيز پدر نيست تا ازدواج او با همسر مطلّقه‌ى پسرخوانده‌اش جايز نباشد. «ما كانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِكُمْ»
2- حكم مادرى همسران پيامبر براى مردم، (كه در آيه 6 مطرح شد) دليل حكم پدرى آن حضرت نيست. ما كانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ ...
3- خاتميّت پيامبر اسلام، بر اساس علم و حكمت الهى است. «خاتَمَ النَّبِيِّينَ‌- اللَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيماً»

پاورقی:
1. معجم‌الفروق اللغوية.
2. فرقان، 1.
3. انعام، 19.
4. سبأ، 28.
5. كافى، ج 1، ص 58 یا جلد 7 - صفحه 376
6. بنگريد به اصول كافى بحث امامت.
7. حديد، 28.

منبع: خبرگزاری رسمی حوزه

اگر بی‌سواد هستید بخوانید!

دیگر کمتر کسی در گوشی هوشمند و یا لپ تاپ خود اپلیکیشن‌هایی نظیر تلگرام (Telegram)، اینستاگرام (Instagram) و غیره را ندارد اما ...

امروزه پیشرفت علم ارتباطات در برخی از کشورها، بجای این که سهولت ایجاد کند؛ مشکلات و معضلات فراوانی به همراه داشته. بدان معنا که به دلایل مختلف به ویژه عدم آموزش و آگاهی از استفاده درست و بجا از این فناوری، مشکلاتی ایجاد می‌شود که آسیب‌های فردی و جمعی فراوانی به همراه خواهد داشت.
دیگر کمتر کسی را می‌بینیم که در گوشی هوشمند و یا لپ تاپ خود اپلیکیشن‌هایی نظیر تلگرام (Telegram)، اینستاگرام (Instagram) و ... را نداشته باشد؛ حتی مغجرا به آنجا کشیده شده است که استفاده از این قبیل برنامه‌ها از حالت عادی و رفع نیاز گذشته و رو بسوی اعتیاد گذاشته است. حال جدای از استفاده و حضور بی‌رویه افراد از این فضاها؛ باید به دیگر آسیب‌های آن از جمله هک و سرقت اطلاعات و ... نیز پرداخته شود زیرا این مهم دردسرها و مشکلات خاص خود را داشته و افراد مختلف به ویژه بانوان را دچار مشکلات فراوانی کرده است.

فضای مجازیِ بی خطر!

باید توجه داشت که یکی از بزرگترین معضلات، در خصوص فضای مجازی بی‌خطر دانستن یا دسته کم گرفتن خطرات این فضا می‌باشد که اغلب ناشی از ناآگاهی افراد است لذا این سهل انگاری و بی‌توجهی به این تهدیدات نتیجه‌ای جزء  ضرر و زیان  برای کاربران فضای مجازی به دنبال ندارد.
امروزه افرادی هستند که بدون آشنایی با فضای مجازی و جدی گرفتن تهدیدات این فضا به استفاده از آن می‌پردازند در صورتی که بی‌تردید شرط استفاده از فناوری و تکنولوژی؛ آشنایی با ابعاد مختلف آن است. متاسفانه  این استفاده بدون آشنایی افراد را با مشکلاتی در این فضای رو به رو می‌کند که علاوه بر جنبه‌های مالی‌، حیثیت و آبرو آنها را نیز می‌تواند بازیچه کاربران سودجوی فضای مجازی نماید.

حالا که استفاده از فضای مجازی تا این حد فراگیر شده؛ باید برای محافظت از خود و خانواده در این فضا سطح آگاهی و دانش سایبری (Cyber science) خود را ارتقاء دهیم تا به راحتی در دام مجرمان سایبری گرفتار نگردیم. این افزایش سطح آگاهی جزء با آموزش که از طریق مطالعه کتاب‌ها و جزوه‌های آموزشی، حضور در کلاس‌های آموزشی، یا شرکت در کارگاه‌های آموزشی صورت می‌گیرد.
افراد نباید نسبت به فضای مجازی سهل انگار و بی‌توجه باشند و تهدیدات ناشی از آن را دسته کم بگیرند، تاکید کرد: این دست کم گرفتن تبعات جبران ناپذیری برای فرد و خانواده‌اش خواهد داشت که شاید به این راحتی‌ها قابل جبران نباشد.
در این راستای پلیس فتا جهت آشنایی و ارتقاء سطح آگاهی و سواد سایبری و اینترنتی در کنار شهروندان جهت پیشگیری از این تهدیدات و آسیب ها می‌باشد.

سواد رسانه ای

سواد رسانه‌ای (Media Literacy) در یک تعریف بسیار کلی عبارت است از یک نوع درک متکی بر مهارت که براساس آن می‌توان انواع رسانه‌ها و انواع تولیدات آن‌ها را شناخت و از یکدیگر تفکیک و شناسایی کرد.
امروز در دنیایی زندگی می‌کنیم که خواه ناخواه در شرایط اشباع رسانه‌ای قرار دارد، فضای پیرامون ما سرشار از اطلاعات است و وقتی به عنوان مثال تلفن همراه یک نفر به صدا درمی‌آید این اطلاعات موجود در فضا است که پل  ارتباط  او با تماس گیرنده شده است، یا زمانی که یک مودم می‌تواند افراد را به جهان بی‌انتهای اینترنت بکشاند، نشانه‌ای دیگر است ازهمین شرایط حاکمیت اشباع رسانه‌ای بر جهان و یا حالا که میلیون‌ها روزنامه و مجله و کتاب و خبرگزاری و شبکه‌ تلویزیونی بر زمین و زمان می‌بارد همه نیاز دارند به اینکه در برابر چنین فضایی، چتری برسر بگیرند و یک رژیم مصرف اتخاذ کنند، همه نیاز دارند به اینکه در انتخاب‌هایشان بیشتر دقت کنند، درست مثل اینکه حالا مردم در مورد تغذیه خودشان عمل می‌کنند. چون مردم اکنون باسوادتر شده‌اند؛ مراقب هستند که در غذایی که مصرف‌می‌کنند چقدر کلسترول، ویتامین و یا مواد دیگر باید باشد، در فضای رسانه‌ای هم باید دانست چه مقدار باید در معرض رسانه‌های مختلف اعم از دیداری، شنیداری و نوشتاری بود و چه چیزهایی را از آن‌ها برداشت.
هدف اصلی سواد رسانه‌ای می‌تواند این باشد که بر اساس آن بتوان دید که آیا بین محتوای یک رسانه - به مثابه محصول نهایی - با عدالت اجتماعی رابطه‌ای وجود دارد یا خیر. به عبارت بهتر، خواننده یا بیننده یا شنونده یک مضمون رسانه‌ای بهتر است رابطه و نسبت محتوای یک رسانه با عدالت را در نظر گرفته و نزدیکی یا دوری محتوای یک رسانه‌ از عدالت را طرف توجه قرار دهد تا همیشه در ارتباط با رسانه‌ به جای تسلیم بودن و یا تسلیم شدن به رابطه یکسویه و انفعالی، رابطه‌‌ای فعال‌تر  وتعاملی‌تر داشته باشد.

منابع: باشگاه خبرنگاران جوان / همشهری آنلاین

در تعامل با نوجوانان چگونه رفتار کنیم؟

«یاد روزهای بارداری می‌افتم و شوری که برای بزرگ کردنش در سر داشتم. چه ذوقی کردم از اینکه دکتر گفت دختر است! وقتی‌که کودک بود، چه نشاطی در رابطه‌مان حاکم بود؛ با خودم فکر می‌کردم که خدا را شکر یک دوست همیشگی پیدا کرده‌ام. اما چه زود احساس خوشایندم تبدیل به یک نگرانی دائمی شد! نگرانی از رابطه‌‌ای که روزبه‌روز از هم دورتر می‌شود. حال که نوجوان شده روزبه‌روز می‌بینم که چقدر همدیگر را نمی‌فهمیم. گاهی چنان از من دوری می‌کند و هر تلاش من را برای نزدیک‌شدن، رد می‌کند که حس می‌کنم از من بدش می‌آید. وقتی از مدرسه به خانه می‌آید، برخلاف گذشته که تا می‌رسید کل روز را برایم تعریف می‌کرد، هیچ حرفی نمی‌زند و به‌نظرم چیزهایی مهمی در دل دارد که به من نمی‌گوید. خلاصه‌ اینکه نه‌تنها با من دوست نیست، بلکه با این همه جر و بحث و سوءتفاهم، گمان کنم روابط مادر و فرزندیمان هم دیگر برایش اهمیت ندارد».

 این درددل‌های یک مادر است که متوجه تغییرات رابطه‌اش با فرزند نوجوانش شده و بابت آن احساس نگرانی می‌کند. نوجوانی یک دوره خاص از رشد است که ویژگی‌های منحصربه‌فرد خود را دارد. ویژگی‌هایی که درصورت عدم‌همکاری محیط خانواده برای تطبیق و حفظ تعادل با آن، امکان تبدیل شدن به یک بحران ارتباطی را دارد و برعکس در صورت وجود خانواده آگاه و همراه، می‌تواند یک نوجوان مثبت و عاطفی و مثل گذشته، دوست و همراه (البته با ویژگی‌های جدید) بسازد. نکته‌های زیادی در تعامل با نوجوان هست که در اینجا به بعضی از آنها اشاره می‌کنیم. 

ویژگی‌‌های دوره سنی نوجوانی را به خوبی بشناسید

نوجوانی سنی است که به لحاظ روانشناختی، شخص به‌دنبال تجربه هویت‌های جدید می‌گردد. پس طبیعی است که دختر یا پسر نوجوان من احساس کند که دوست دارد کمی از ارزش‌های خانواده فاصله بگیرد و ارزش‌‌های بیرون از خانواده را کشف کند. شما می‌توانید منابع اکتشاف او را تنظیم کنید؛ با برقراری روابط کنترل شده خارج از افراد خانواده، پیشنهاد دوستان جدید، تغذیه او از طریق کتاب‌ها و منابع اینترنتی مناسب و ارائه الگوهای ارزشی وسیع‌تری که مورد تأیید شماست او را یاری کنید.

 زندگینامه شهدا و کتاب‌های زیاد و جذابی که برای الگوسازی آنها در کتابفروشی‌ها هست، انسان‌های موفق جامعه که حیطه کاریشان با علایق فرزندتان هماهنگی دارد، کتاب‌ها و فیلم‌هایی که بر هویت‌های ارزشمند تأکید می‌کند (خصوصا فیلم‌های مخصوص نوجوان) می‌توانند از منابعی باشند که شما به شکل هنرمندانه به منابع مورد جست‌وجوی فرزندتان اضافه می‌کنید.

توجه او به‌ خودش را درک کنید

تصور کنید که یک روز صبح از خواب بیدار شده‌اید و یک عضو بدنتان به کلی تغییر شکل داده باشد! آیا بیشتر روز را درگیر فکر کردن به آن نیستید؟ نوجوان هم در سن بلوغ، تغییرات ظاهری خود را درک می‌کند و نگران آن است. بنابراین نگاه بیش از معمول او به آینه و دغدغه‌های ظاهری او را درک کنید، اما به او در ادراکش جهت بدهید. مرحله‌ گذار تغییرات را برایش توضیح بدهید و کم‌اهمیت بودن ظاهر را در برابر فرصتی که برای خلق اندیشه‌ها و مطالعه دارد برایش جا بیندازید.

تمایل نوجوان به دوستانش را همراهی کنید

به‌خاطر تمایل نوجوان به فاصله گرفتن موقت از خانواده و امتحان افراد جدید در فضای مدرسه، برخلاف قبل او دوست دارد که وقت زیادی را با همسالان خود بگذراند. این یک میل طبیعی‌ست که شما می‌توانید با دقت در انتخاب مدرسه، تعامل با خانواده‌هایی که نوجوان همسن فرزند شما دارند و ارزش‌های مورد قبولی از نظر شما دارند، این میل را هدفمند کنید. به علاوه با حفظ خلاقیت برای مراسم‌ها و حتی ایام معمولی و تدارک برنامه‌های مناسب، دعوت و دیدارهای دوستانه او را در خانه یا محیط‌های مورد تأییدتان آغاز کنید و به این صورت کنترل غیرمستقیم خود بر روابط او را حفظ کنید.

نوجوان علاقه دارد ساعاتی را با خود خلوت کند

گاهی نوجوان به اتاقش می رود، در اتاقش را می بندد و سکوت می کند. آن وقت پدر ومادر فکر می کنند که چه مشکلی برای فرزندمان به وجود آمده یا چه اتفاقی افتاده است؟ نوجوان دارد دنیای خودش را بررسی می‌کند و به سوال های بی جواب درون ذهنش فکر می کند. وقتی نوجوان به پدر و مادرش می گوید «اجازه بده خودم تصمیم بگیرم و مشکلاتم را، خودم حل کنم» شما به او فرصت دهید تا او خودش را پیدا کند به طور مستقیم در کارهایش دخالت نکنید فقط از دور حواستان به او باشد و مراقبش باشید.

نوجوان اگر احساس کند، شما در تمام مسائل او دخالت می کنید در مقابل شما جبهه گیری می کند، عکس العمل منفی نشان می دهد و رنجیده خاطر می شود. رفتار صحیح با نوجوان این نیست که ما در تمام مسائل او دخالت کنیم. شما دورادور نوجوان را کنترل کنید و اجازه دهید خودش مسیر زندگی اش را انتخاب کند.

مدگرایی، جبران کمبودهای هویتی نوجوان

یکی از بحران های هویت در نوجوانی که تقریبا خیلی فراگیر است پیروی از مد است. تقلید از لباس پوشیدن، حرف زدن و راه رفتن هنرپیشه ها و ورزشکاران. نوجوان در بحران هویت است . وقتی بازیگر یا ورزشکاری در تلویزیون می آید و مردم آنها را تشویق و تایید می کنند، نوجوان پیش خود فکر می کند اگر او هم مثل فلان خواننده یا بازیگر لباس بپوشد دیگران او را نیز تایید می کنند. نوجوان هنوز به خودش اطمینان ندارد و از شرایط خود راضی نیست، او همچنان از خودش آزمایش ارزش می گیرد، او می خواهد رفتار و ظاهری داشته باشد که مورد تایید دیگران باشد، مورد توجه قرار گیرد.یاز به توجه دارد او برای دیده شدن و جلب توجه دیگران به کار روی می‌آورده است، او دوست دارد بداند دیگران در مورد او چه فکری می کنند، نگاه دیگران را نسبت به خود بسنجد.

نقش خانواده ها در حل بحران هویت در دوره نوجوانی

1- به نوجوان امنیت خاطر دهید

2- توجه مخصوص به نوجوان بکنید

3- تایید و تشویقش کنید

4- متوجه حرکات و رفتارهایش باشید

ببینید فرزندتان اعمال و رفتاری که انجام می دهد ناشی از چیست، به چه دلیل این کارها را می کند.

5- با چشمان فرزند خود به زندگی اطراف نگاه کنید

در این صورت است که نوجوان به طرف شما می آید. پدر و مادر بر حسب تجربه و آگاهی که از مسائل دارند، محافظه کار هستند اما نوجوان کنجکاو است و سوال های بدون جواب زیادی دارد.

و نکته آخر در رابطه با توصیه به پدر و مادر ها این است که :

1-نوجوان نیاز به محبت دارد

بعضی از پدران و مادرها به این علت که مبادا فرزندشان لوس شود، محبت خود را به فرزند بروز نمی دهند، یا این که به آنها فرصت نمی دهند احساسات و عواطفشان را نسبت به پدر و مادر بروز دهند و این کمبود در مرحله بلوغ، آنان را دچار مشکل می سازد. زیرا عدم ارضای این نیاز به دوست داشتن و دوست داشته شدن در خانواده و کمبود محبت اطرافیان نزدیک، عامل مهمی در به وجود آمدن دوستی های افراطی و علاقه مندی‌های بی فرجام به افراد بیگانه می شود.

2-هیچگاه نوجوان خود را در جمع، مورد نصیحت، تحقیر و مقایسه قرار ندهید

نوجوان از پدر و مادری که دائما او را نصیحت می کنند، سرزنش و ملامت می کنند، دائما می گویند این کار را انجام بده، این کار را انجام نده، بیزارند.

3- فرزندتان را طبق زمان حال تربیت کنید

سعی نکنید فرزندتان را آن گونه تربیت کنید که خودتان تربیت شده اید، او را متناسب با شرایط زمانش تربیت کنید.

4- هیچ گاه به خاطر یک اشتباه کوچک فرزندتان را سرزنش نکنید

هرگز به خاطر درس نخواندن و یا کار اشتباهشان آنها را نفرین نکنید، او را طرد نکنید نوجوان وقتی از طرف شما طرد می شود به طرف همسالانش می رود چرا؟ چون آنجا تایید می شود، آنجا هر کاری که بکند کسی به او اعتراض نمی کند، در آنجا احساس آرامش می کند. و چه بسا در جمع همین همسالان، دوستان ناباب فرزندتان را به طرف مواد مخدر سوق دهند.

جان گاردنر می گوید: «یک فرد جوان باید بیاموزد که بیش از هر چیز خودش باشد ، در جایی که بیشترین ارزش را برای دیگران دارد – دیگرانی که مطمئنا برای او نیز عزیزتر از هر چیز دیگر هستند».

منابع : وب سایت رسمی کیهان نیا / همشهری
 

دیوار فحشا و همسفریابی!

درج آگهی‌های رنگارنگ کاریابی و درخواست نیروی کار خاص در کانال‌های تلگرامی به اوج خود رسیده بود که آگهی همسفریاب [!] نیز به آنها اضافه شد.

"با سلام. آرش هستم حدود ۳۰ ساله به دنبال یه دوست و همسفر و همراه خانم جهت رستورانگردی، تهرانگردی و ایرانگردی هستم. همچنین بر اساس موقعیت شغلی سالی دو بار هم به کشورهای اطراف سفر می‌کنم." این متن نمونه‌ای از آگهی‌های همسفریابی است. نقطه خطرناک داستان آنجایی است که به طور طبیعی هیچ احراز هویتی جز شماره تماس و آدرس شخصی تلگرام از شخص آگهی‌دهنده وجود ندارد و بدین ترتیب امکان هر سوءاستفاده و حتی کشانده شدن به صحنه‌های اخاذی نیز وجود دارد.
متاسفانه یکی از معضلات اخیر جامعه‌ی ما "همسفریابی" است!. بدان معنا که جوانان برای سفرهای خود با انتشار آگهی چه در فضای مجازی و چه چسباندن برگه‌های همسریابی بر در و دیوار شهر، به دنبال همسفر آن هم از نوع جنس مخالف می‌گردند. امروزه پیشرفت بشر در عرصه های مختلف علاوه بر آن که برقراری ارتباط میان انسان ها را تسهیل کرده است، فرصت مغتنمی را هم برای سودجویان و کلاهبرداران فراهم کرده است. سودجویانی که گاه با ظاهر فردی خیرخواه، خدمات خود را به صورت رایگان در اختیار مخاطبان فضای مجازی قرار می دهند تا بتوانند تعداد آمار اعضای صفحات خود را افزایش دهند. عمده فعالیت این افراد را می توان مواردی چون خرید و فروش اجناس مختلف، همسریابی و باطل کردن سحر و جادو برشمرد.
درج آگهی های رنگارنگ کاریابی و درخواست نیروی کار مورد نظر در کانال های تلگرامی هم بخش دیگر فعالیت مدیران صفحات مجازی است. ظهور و فعالیت سایت‌های همسریابی و پس از آن کانال های مرتبط با این موضوع هم بخشی دیگر از فعالیت های افراد در صفحات مجازی است.
حال  پس از عملکرد ناموفق سایت ها و کانال های همسریابی، این بار در قالب اتفاقی جدید، عده ای از افراد سودجو از ظرفیت قابل توجه فضای مجازی به عنوان بستر یافتن «همسفر» استفاده می کنند. طرحی که بدون تردید تبعات و پیامدهای سنگینی را به دنبال خواهد داشت و دیر یا زود اعضا و استقبال کنندگان از چنین طرح هایی را با مشکلات فراوانی مواجه می کند. نکته قابل تامل این است که پیشنهاد بسیاری از درخواست کننده های همسفر، سفرخارج از کشور است.

اغلب متقاضیان و آگهی دهندگان کانال‌های همسفریابی دختران و پسران جوانی هستند که درخواست همسفر جنس مخالف دارند و با هماهنگی مدیران این کانال‌ها پیام درخواستی شان در معرض دید سایر مخاطبان قرار می گیرد. متقاضیان برای همسفر شدن با مردان یا زنان نامحرم به نشانی های درج شده در آگهی شامل شماره تلفن و نشانی اینترنتی مراجعه می کنند و پس از به تفاهم رسیدن راهی سفری می شوند که بدون تردید پایان پر مخاطره ای در بر خواهد داشت.

همسفر شدن دختران با مردان نامحرم

همسفر شدن دختران و زنان جوان با مردان غریبه و نامحرم جز انزوا، گوشه گیری و بی آبرویی دختران و بی قید و بند شدن مردان چه نتیجه ای می تواند در بر داشته باشد؟
فضای مجازی و فرصت قابل توجهی که در اختیار اعضا و مخاطبان بی شمار خود قرار می دهد، نکته قابل تأملی است که گویا نظارت چندانی از سوی مجریان و مدیران مربوط در آن مشاهده نمی شود. اما اغلب افراد و به ویژه جوانان، نیازمندی‌های رنگارنگ خود را در این شبکه ها جستجو کرده و به عبارتی غذای فکری و روحی را بیشتر از این منابع دریافت می کنند.

نظارت بر فعالیت‌های  فضای مجازی کافی نیست

برنامه های  شبکه های اجتماعی به  دلیل اینکه در داخل کشور طراحی و  ساماندهی نشده اند،  تابع قوانین ما نیستند و مشکلات و تبعات بی شمار این عدم پایبندی روز به روز در حال گسترش  بوده  و اخلاق اجتماعی را هدف قرار داده است.
امروزه کسب و کارهای بسیاری در شبکه های مجازی راه اندازی می شوند و مجریان آن در بیشتر موارد فعالیت خود را در قالب ناشناس ادامه می دهند. از طرفی چون شبکه های اجتماعی در داخل کشور ساماندهی نشده اند، تابع قوانین ما  نیستند. این شبکه ها در موارد بسیاری تنها بستر ساز فعالیت های غیرقانونی شده  و انواع آلودگی های اخلاقی در آن ها دیده می شود و  فضای فرهنگی جامعه ما را مورد هجوم قرار می دهند.
در حال حاضر فضای فعلی شبکه های اجتماعی، فضایی است که کنترل خاصی از سوی دولت و حاکمیت در آن وجود ندارد و سودجویان و کلاهبرداران این فرصت را غنیمت شمرده و در چنین شرایطی اتفاقات تلخ و ناگواری متوجه مخاطبان آن می شود.

تیر نامرئی کانال تلگرامی بر قلب جامعه

فعالیت کانال هایی با مضمون همسفریاب آن هم همسفریابی برای دختران و پسران نامحرم، یکی از هزاران آسیبی است که متوجه مردم به عنوان مخاطبان اصلی شبکه های اجتماعی می شود. از طرفی چون قوانین و مقررات مورد نیاز و امکان پیگیری تخلفات وجود ندارد، به ایجاد چالش های جدی در حوزه اخلاقی و امنیتی منجر خواهد شد. راهکارهای متفاوتی برای مدیریت شبکه های مجازی وجود دارد. یکی از این راهکارها ثبت و انتقال سرورها به داخل کشور و نظارت بر عملکرد مجریان آن ها است.

اجرای قانون در خصوص تخلفات فضای مجازی، یکی از راهکارهای اصلی کاهش جرایم این حوزه است. در مرحله بعدی وزارت ارتباطات همان طور که به لحاظ فنی، بستر استفاده از شبکه های اجتماعی را فراهم می‌کند، باید ساز و کار مقابله با محتوای پیام های مغایر با فرهنگ کشور که در فضای مجازی رد و بدل می شود را نیز مهیا کند.

کمک به همسفر شدن دختر و پسر نامحرم در فضای حقیقی جرم است؟

ایجاد راه ارتباطی  و تسهیل در برقراری رابطه دختر و پسر نامحرم به هر شکلی که صورت پذیرد جرم است و مجرم یا مجرمان باید مورد پیگرد قانونی قرار گیرند تا ویروس بی اخلاقی متخلفان به سایرین سرایت نکند.

تعیین مجازات و اجرای قوانین در فضای مجازی و حقیقی فرقی نمی‌کند و تنها در تعاریف برخی از جرایم یکی از شرایط احراز وقوع جرم در عالم واقع قید شده است.
در فعالیت هایی شبیه کانال همسفریابی که گرداننده کانال، با استفاده از ابزار اینترنت، اقدام به رساندن دختر و پسر نامحرم، برای اعمال منافی عفت به یکدیگر می کند، تخلف نخست همین ایجاد راه ارتباطی افراد نامحرم از طریق راه اندازی کانال در فضای مجازی است و جرم بعدی هم که ملاقات افراد مذکور و یا به اصطلاح همان همسفران است که در فضای حقیقی اتفاق می افتد.
جرایم رایانه ای و قوانینی که مربوط به فضای مجازی است، صرفا به یک سری تخلفاتی می پردازد که امکان وقوع آن فقط در این فضا وجود دارد و همچنین جرایمی که به وسیله اینترنت در شرایط رخداد آن تسهیل ایجاد  می شود.
رساندن دختر و پسر نامحرم برای اعمال خلاف شرع، جرم قضایی است و ارتکاب به آن فعل حرام به حساب می آید و قضات بر اساس قوانین موجود می توانند برای فردی که مرتکب چنین تخلفی شده است، حکم و مجازات لازم را صادر کنند. وقوع جرایم مختلف صرف اینکه در فضای مجازی و شبکه های اجتماعی رخ می دهد، مانع از اجرای قوانین نبوده و به طور کلی هر جرمی که در بسترهای اینترنتی اتفاق بیفتد، قابلیت پیگیری و رسیدگی دارد.

راه پیشگیری چیست؟

قانونگذار برای پیشگیری از وقوع جرایم سایبری قوانین مشخصی را در نظر گرفته است. قوانین موجود در حوزه فعالیت های مختلف در شبکه های اجتماعی چون تلگرام، گردانندگان کانال هایی که بیش از 5 هزار عضو دارند را  به دریافت مجوز ملزم کرده است، اما این امر به این معنی نیست که مدیران کانال ها  با تعداد عضو کمتر مجاز به ارتکاب جرم هستند.
قوانین جرایم رایانه‌ای بیشتر برای تخلفات مرتبط با مسائل امنیتی بوده و در این میان به دیگر تخلفاتی که ممکن است در فضای مجازی رخ دهد، اشاره ای نشده است. مجازات جرایم رایانه ای و سایبری بیشتر شامل جریمه نقدی است و در برخی موارد هم بسته به نوع جرمی که فرد در فضای مجازی مرتکب شده است، حبس هم شامل او می شود.
در خصوص تخلفاتی که در بستر برخی نرم افزارها و برنامه هایی همچون تلگرام روی می دهد می توان گفت که هنوز قوانین مدون و مشخصی در این خصوص  نداریم و در مواقع لزوم در این حوزه باید از دیگر قوانین مرتبط استفاده می شود. در رابطه با قوانین جرایم فضای مجازی نیاز به تصویب قوانین جدید و همچنین اصلاح برخی قوانین موجود به شدت احساس می شود. عدم همخوانی قوانین فقهی با قوانین مدرن معضل دیگری است که پیگیری و صدور حکم نهایی جرایم رایانه ای را دشوار می کند.
غفلت از موقعیت قابل توجه فراهم شده در بستر  فضای مجازی، اخلاق اجتماعی را به فساد می کشاند و در این میان جوانان به دلیل ناآگاهی، آسیب فراوانی  می بینند.

منابع: باشگاه خبرنگاران جوان/ خبرگزاری دانشجو

خودتان را در عبادت فریب دهید!

رامش‌گر اسب‌ را دیده‌اید؟ طنابی دارد به قاعده‌ی 50 متر. در یک شعاع مشخص، از حیوان می‌ایستد، یک سر طناب را حلقه می‌کند دور دست و یک سرش را به گردن اسب. زبان‌بسته شروع می کند به چرخیدن. می‌خواهد طناب را پاره کند و راهی جنگل شود. او هم سر طناب را همچنان محکم گرفته. رفته رفته شعاع دایره را کم می‌کند. تا جایی که حیوان خسته شود و آرام آرام انس گیرد و رام گردد.

نفس آدمی، اما به مراتب چموش‌تر است از اسب. و بسی مخوف‌تر، درست بسان یک اژدها چنانکه که مولوی می‌گوید:

نفس اژدرهاست، کو کی مرده است

از غم بی‌آلتی افسرده است

حالا این اژده‌های حریص و گرسنه را سپرده‌اند دست ‌ما و تکلیف‌مان این است که از این اژدها، مرکبی بسازیم رهوار برای رسیدن به سر منزل مقصود.

او هر لحظه می‌خواهد افسار بگسلد و ما را به کام تباهی بکشاند.

یوسف هم که باشی، از طوفان وساوس نفس، گریز و گزیری نداری جز رحمت خدا؛ إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّي(یوسف/54).

همین قدر می‌دانی که باید قبل از آنکه سرت را بکوبد، سرکوبش کنی. و حال اینکه امیال نفسانی را نمی‌شود و نباید کشت. گیرم چند صباحی به زور ریاضت، جلوی خواهش‌های نفس ات را بگیری، آن وقت حتی اگر عارف مستجاب الدعوه‌ای شوی چون بلعم باعورا، بالاخره یک جا، افسار پاره می‌کند، اگر نتوانسته باشی در شعاع نور عقل، رامش کنی.

اساسا تربیت مبتنی است بر اصل تدرّج.

یک دفعه اگر به چله بنشینی و ختم قرآن بگیری و هزار دور تسبیح، برداری، رفته رفته یا لذت عبات به کامت تلخ می‌شود یا در میانه راه، از مقصد و مقصود باز می‌مانی.

پس چه باید کرد؟

آیا باید در برابر خواهش‌های نفس خاضع بود؟

خیر، بر عکس، در تکالیف شرعی، ابدا نباید کوتاه آمد. سستی ورزیدن در عمل به واجبات، نفس را فربه‌‌تر می‌کند و بی‌مبالاتی در دوری از منهیات، او را حریص‌تر.

پس، از خط قرمز واجبات نباید گذشت، اما در مستحبات، قصه، کمی فرق دارد.

در مستحبات، می‌توانید نفس‌تان را گول بزنید! یعنی همانطور که او با شما خدعه می‌کند، شما نیز چنین کنید. این را کسی می‌گوید که نفس رسول خداست و نفس، پیش او، اسیری است مطیع و خاکسار.

آری، امیر اهل ایمان و سرسلسله عارفان، علی علیه السلام در نامه‌ای به حارث هَمْدانی می‌فرماید:

«خَادِعْ نَفْسَكَ فِي الْعِبَادَةِ وَ ارْفُقْ بِهَا وَ لَا تَقْهَرْهَا وَ خُذْ عَفْوَهَا وَ نَشَاطَهَا إِلَّا مَا كَانَ مَكْتُوباً عَلَيْكَ مِنَ الْفَرِيضَةِ فَإِنَّهُ لَا بُدَّ مِنْ قَضَائِهَا وَ تَعَاهُدِهَا عِنْدَ مَحَلِّهَا...»

یعنی؛« نفس خود را در واداشتن به عبادت فريب ده، و با آن مدارا كن، و به زور و اكراه بر چيزى مجبورش نساز، و در وقت فراغت و نشاط به كارش گير، جز در آنچه كه بر تو واجب است، و بايد آن را در وقت خاص خودش به جا آورى...»(نهج البلاغه، نامه 69)

رئوف اهل بیت علیهم‌السلام هم که مردم این مُلک، از سفره‌ کرمش قوت می‌گیرند، چنین می‌فرماید:

«إِنَّ لِلْقُلُوبِ إِقْبَالًا وَ إِدْبَاراً وَ نَشَاطاً وَ فُتُوراً فَإِذَا أَقْبَلَتْ بَصُرَتْ وَ فَهِمَتْ وَ إِذَا أَدْبَرَتْ كَلَّتْ وَ مَلَّتْ فَخُذُوهَا عِنْدَ إِقْبَالِهَا وَ نَشَاطِهَا وَ اتْرُكُوهَا عِنْدَ إِدْبَارِهَا وَ فُتُورِهَا»( مستدرك الوسائل، ج1، ص145)؛ همانا قلبها گاهي رو مي آورند و گاهي پشت مي كنند و گاهي نشاط و گاهي سستي دارند پس هر گاه قلب رو آورد، بصير است و مي فهمد و هر گاه پشت كرد، ملول و خسته است، پس قلبها را هنگام نشاط و رو آوردنشان به كار گيريد و هنگام سستي و پشت كردنشان رها كنيد.

پس یادمان نرود، اصل در عبادت نشاط نفس است، هر گاه در عبادات، بخواهی تکلیفی سنگین، فوق طاعت نفس و فراتر از حد شرع، بر او بار کنی، چموشی می‌کند و لگام پاره می‌کند. اما با رفق و مدارا، می‌توان این مرکب گریزپای را رام و اهلی کرد.

عواملی که انسان را عاقبت بخیر می کند

بالواقع مطلب مهم اين ايه دو امر است اول اينكه سلامتي نفس موجب سعادت مندي و سالم ماندن در اين عبور از اين گذرگاه هاست و دوم اينكه حفظ و نگهداري نفس از محرمات و انجام واجبات، سلامتي ان را در همه مراحل زندگي تضمين مي كند

مریم خندابی- دانشجوی دکترای الهیات/ بخش اخلاق و عرفان اسلامی تبیان

سلامتي امر بسيار مهمي در حيات انسان مي باشد.گذر از مسير زندگي بدون صحت و سلامت بسيار سخت و جانفرسا است .همچنانكه با پاي لنگ و لنگان نمي شود مسافت طولاني را طي كرد ،در حالت بيماري روح نيز نمي شود حيات طيبه داشت .خداوند در قران گذر از سه مسير و نقطه حساس را عين سلامت نفس وموجب عاقبت به خيري انسان مي داند. اين سه نقطه روز ولادت، روز مرگ و روز حشر و برانگيخته شدن است.
وَسَلَامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَيَوْمَ يَمُوتُ وَيَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا
و درود بر او روزى كه زاده شد و روزى كه مى ميرد و روزى كه زنده برانگيخته مى شود(مريم /١٥)
بالواقع مطلب مهم اين ايه دو امر است اول اينكه سلامتي نفس موجب سعادت مندي و سالم ماندن در اين عبور از اين گذرگاه هاست و دوم اينكه حفظ و نگهداري نفس از محرمات و انجام واجبات، سلامتي ان را در همه مراحل زندگي تضمين مي كند

معناي عاقبت به خيري

عاقبت به معناي فرجام و نتيجه كاركردها است و عاقبت به خيري يعني كارهاو فعاليت هايي كه پايان خير و خوشبختي رابراي انسان به دنبال دارد.اين همان اتصال به فيض و رحمت مطلق خداست .نقطه اي ازقرب الهي كه رضايت و خشنودي خدا از انسان و انسان از خدا را درپي دارد.

ارزش هر چيز به پايان ان است

لذا قرآن کریم و ائمه اطهار علیهم السلام، دائماً به پیروان خود راجع به سرانجام کار و عاقبت بخیری تذکر می دهند و توصیه می نمایند. چون عاقبت خوب و سرانجام نیک در تمامی امور به خصوص در پایان عمر بسیار مهم و ضروری است. امیرالمؤمنین علی علیه السلام می فرمایند:
«لکُل امرٍ عاقبةٌ» برای هر کاری عاقبتی است.
هر شروعی یک پایانی دارد، هر اوجی فرودی پیش رو دارد. هر آغازی، انتهایی دارد و هر بلندی، سرازیری را در پی دارد؛ اما مهم این است که این پایان، فرود، انتها و سرازیری چگونه باشد. لذا خوب شروع کردن، هنر نیست، خوب به پایان رساندن مهم هست. یک راننده وقتی قصد دارد به سمت مشهد برود، اگر از قم و تهران به سلامت عبور کرد، می توانیم بگوییم به مقصد رسیده است؟ نه بلکه زمانی که به مشهد آن هم با صحت و سلامتی برسد می توان گفت رسیده است چون ممکن است تا یک کیلومتری شهر مقصد هم بیاید اما دچار مشکلی شود که نتواند به مقصد برسد.

در طول تاریخ افراد بیشماری بودند که خوب شروع کردند اما به نیکی و خیر تمام نکردند، خیلی ها یا علی گفتند اما تا پایان ایستادگی نکردند. بسیاری از مردم یا حسین گفتند و حتی برای یاری آن حضرت اشک ریختند اما زمان امتحان و عمل که شد، باز ایستادند.

رابطه علت و معلولي        

قران عاقبت بخيري را به معناي سلامت در زمان مرگ مي داند.انسان بايد در طول زندگي در سلامت محض زيست كند  تا در زمان مرگ نيز در صحت روح، دارفاني را وداع گفت به معنايي  بين عاقبت به خيري (سلامت در زمان مرگ) و سلامت درزمان حيات رابطه علت ومعلولي برقرار است چرا كه مرگ امتداد مسير زندگي است و نمي شود بيمار بود و سالم از دنيا رفت . 
يعني نفس در گرو عملش مي باشد. انچه در طول حيات كسب مي نمايند تعيين كننده حالت زمان مرگ است عمر انسان مجموع لحظات است يكي از ان لحظات همان لحظه اخر و پاياني عمر است .اوبايد تلاش كند كه در ان لحظه در حالي باشد كه داراي ايمان كامل و توبه مقبوله باشد و اگر ذره اي كوتاهي و بي مبالاتي كند امكان دارد در همان لحظه شيطان ايمان را از انسان بگيرد و خداي ناكرده دلبسته به غير خدا باشد .

عوامل عاقبت به خيري

نقطه ضعف هاي اخلاقي باعث بيچارگي وعاقبت به شري انسان مي شود وشياطين نيز از همين نقطه ضعف ها نفوذمي كنند همچنانكه اب ازسوراخ وشكسته داخل كشتي مي شود وباعث غرق  شدن ان مي شود و لباس از درز پاره مي شود. انسان از نقاط ضعف وگناهان مورد نفوذ و وسوسه شيطان واقع مي شود واين نقاط او را از پا در مي اورد
وقتي گناه باعث عاقبت به شري مي شود تقوي و اطاعت از خدا موجب عاقبت به خيري انسان مي گردد. خداوند در ايات بسياري در قران كريم عاقبت خير را براي متقين قرارداده  است و تقوي را اصل مهم و علت تامه آن دانسته، حال سوال اينست كه كه چرا تقوي عامل عاقبت به خيري است ؟
جواب اينست كه گناه همانند شكاف كشتي ،درز لباس ،ترك شيشه عامل نفوذ شيطان و گناه مي باشد و اين امرموجب فساد نفس مي گرددو صحت و سلامتي نفس را از بين مي برد و بيمارمي سازد و اين بيماري و فساد نفس باعث عاقبت به شري انسان مي گردد
وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ وَاصْطَبِرْ عَلَيْهَا لَا نَسْأَلُكَ رِزْقًا نَحْنُ نَرْزُقُكَ وَالْعَاقِبَةُ لِلتَّقْوَى
و كسان خود را به نماز فرمان ده و خود بر آن شكيبا باش ما از تو جوياى روزى نيستيم ما به تو روزى مى دهيم و فرجام [نيك] براى پرهيزگارى است (۱۳۲/طه) 
خداوند متقين را گروه خاص عاقبت به خيران مي نامد وبراي انان سرنوشت و عاقبت خير و خوب رقم مي زند: قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَاصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ: موسى به قوم خود گفت از خدا يارى جوييد و پايدارى ورزيد كه زمين از آن خداست آن را به هر
ًكس از بندگانش كه بخواهد مى دهد و فرجام [نيك] براى پرهيزگاران است(اعراف/١٢٨)

عاقبت به خيري در كربلا

دو برادر به نام های سعد و ابوالحتوف در لشکر عمر سعد هستند، سابقه ی آنان به خوارج برمی گردد کسانی که امیرالمؤمنین علی علیه السلام را واجب القتل می دانستند. این دو برادر،‌ به همراه عمر سعد و برای جنگ با امام حسین علیه السلام به کربلا آمده بودند. روز عاشورا نیز همه جا در کنار کوفیان بودند و از هیچ تلاشی برای ضربه زدن به سپاه سیدالشهداء علیه السلام فروگذار نکردند. عصر عاشورا شد، یاران باوفای اباعبدالله علیه السلام روی زمین افتاده بودند و به شهادت رسیده بودند عزیز فاطمه تکیه به نیزه غریبی داده و فریاد استغاثه اش در کربلا طنین انداز شده است.

«اما من مغیث یغیثنا لوجه الله اما من ذابّ یذبّ عن حرم رسول الله» آیا فریادرسی نیست که برای رضای خدا به فریاد ما برسد؟! آیا مدافعی نیست که از حرم رسول خدا دفاع کند؟!
یکی از این دو برادر به دیگری گفت: برادر می شنوی و می بینی که حسین علیه السلام غریب و تنها شده است؟ مگر نه این که او نوه پیغمبر خداست؟ برادر تا الآن با او جنگیده ایم، بیا این آخرین فرصت را از دست ندهیم و او را یاری کنیم. سعد گفت: حرفی نیست اما اگر رفتیم و امام فرمود: دیر آمده اید، اگر رفتیم و توبه ما را قبول نکرد چه کنیم؟ ابوالحتوف گفت:‌ سعد بیا برویم. اگر بنا بود که حسین علیه السلام دست رد به سینه ی ما بزند که دیگر نمی گفت: «هل من ناصر ینصرنی؟» این دو برادر در آخرین لحظات واقعه عاشورا، به سمت سیدالشهداء علیه السلام آمدند و امام، با آغوشی باز، از آنان استقبال کرد. سعد و ابوالحتوف، شمشیر از غلاف بیرون کشیدند و به یاری امام خود در برابر لشکر کوفه پرداختند و به شهادت رسیدند و این گونه در راه خدا و امام زمانشان عاقبت به خیر شدند.

منابع:
تفسير الميزان -علامه محمد حسين طباطبايي
تفسير نمونه-ايه الله مكارم شيرازي
نهضت حسيني-واعظ صادقي
لهوف-ابن طاووس

زهیر، فارغ التحصیل مکتب عاشورا

یکی از آثار و برکات فرهنگ عاشورا و مکتب امام حسین(علیه السلام)، بصیرت افزایی در جامعه است. کسانی که توفیق آشنایی با مکتب عاشورا را پیدا می کنند، بسیاری از حقایق و ناگفته های تاریخی برای آنها روشن می شود و دریچه ای تازه به سوی آگاهی و معرفت برایشان باز می شود.

 
علی بیرانوند- کارشناس حوزه/ بخش تاریخ و سیره معصومین

زهیر، فارغ التحصیل مکتب عاشورا

یکی از کسانی که در مکتب عاشورا توفیق تحصیل و فارغ التحصیلی یافت شخصی است به نام «زُهَیر بن قَین بَجَلی» است، او از بزرگان قبیله «بجیله» به شمار می آمد، معروف است که زهیر مردی شجاع بود به طوری که در جنگ ها همواره به نام آوری شهرت داشت.[1] در مقاتل و منابع تاریخی نقل شده است که، او بر اثر تبلیغات وسیع معاویه این چنین می پنداشت که امام علی(علیه السلام) در ریختن خون عثمان شریک بوده است، به همین جهت نسبت به امام علی(علیه السلام) و فرزندانش علاقه و محبت از خود نشان نمی داد، ولی با این حال وقتی او و خانواده اش در مسیر کاروان کربلا قرار می گیرد ، زندگیش متحول می شود.

راهیابی به بارگاه دوست

هر چند «زهیر» سعی داشت که با کاروان امام حسین(علیه السلام) همسو نشود، ولی تقدیر الهی بر این مقرر شده بود که در منزلگاه«زَرُود» با کاروان عاشورا برخورد کند، زهیر تمام سعی خود را به کار بسته بود که خود را از تیررس نگاه و گفتار نافذ امام حسین(علیه السلام) دور کند، ولی با این حال تقدیر الهی چیز دیگری را برای زهیر رقم زده بود.

تأثیر همسر پاک سرشت در هدایت انسان

بالاخره روز موعود فرا می رسد، وقتی او با بعضی از نزدیکانش بر سر سفره غذا نشسته بود، سفیر امام حسین(علیه السلام) زهیر را غافلگیر می کند و او را به کاروان امام حسین(علیه السلام) دعوت می کند، زهیر بر سر دو راهی سختی قرار می گیرد، شاید اگر همسر نمونه و پاک سرشتش  نبود، قافیه را می باخت و نمی توانست درست تصمیم بگیرد، همسر زهیر وقتی تردید و تحیر زهیر را دید به او گفت: «سبحان اللَّه، عجبا، آيا فرزند رسول اللَّه تو را فرا خوانده و تو اجابت نمى‏ نمايى، چه مى‏شد مى ‏رفتى و سخن امام را گوش فرا مى ‏دادى.»[2]
بالاخره زهیر به اردوگاه امام حسین(علیه السلام) می رود، جالب اینکه ابو مخنف می نویسد: وقتی زهیر به خدمت امام حسین(علیه السلام) شرفیاب می شود، مدتی نمی گذرد که با چهره ای برافروخته به سوی یاران و خانواده اش می رود و دستور می دهد که خیمه اش را جمع کنند تا به کاروان امام حسین(علیه السلام) ملحق شود؛ او برای اینکه محبت زن و خانواده موجب انصرافش نشود به زن خود این چنین می گوید:
«تو نيز مطلّقه ‏اى، زيرا نمى ‏خواهم در زندگى با من جز خير و رفاه ببينى. من تصميم گرفته ‏ام در خدمت امام باشم و جان و تنم را فدايش كنم، بعد هم مالش را بدو عطا كرده با يكى از عموزادگانش وى را روانه اهلش نمود.»[3]

نکته درس آموز

در داستان و حکایت زهیر، همسر او نقش تعیین کننده ای ایفا می کند، چرا  که او نه تنها مانع پیوستن زهیر به کاروان عاشورا نمی شود، بلکه خود مشوق زهیر برای پیوستن به کاروان حسینی می شود، این نقش و مسئولیت در جای جای زندگی یک زن مسلمان باید نمایان باشد، هرگاه یک مرد از مسیر هدایت جدا  شود و یا مسیر اشتباهی را بر می گزیند همسران نمونه باید، دستگیر شوهران خود باشند و اجازه غرق شدن در گمراهی را به همسران خود ندهند.

زهیر مبلغ و حامی ولایت

زهیر بعد از آنکه خود مستبصر و بصیر می شود، علاوه بر اینکه خود به کاروان حسینی می پیوندد، نزدیکان و یاران خود را نیز به پیوستن به امام حسین(علیه السلام) تشویق می کند: در اين هنگام زهير به حاضران (از افراد قوم و قبيله و كاروان خود) رو كرد و گفت: « مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَصْحَبَنِي وَ إِلَّا فَهُوَ آخِرُ الْعَهْدِ مِنِّي بِهِ،[4] كسى كه از شما دوست دارد همراه من بيايد، وگرنه اين آخرين ديدار من با شما است.»

زهیر عاشق عبادت و بندگی حق

یکی از نکات درخشانی که در داستان و حکایت زهیر چشم نوازی می کند، عبودیت و بندگی او در کاروان حسینی است، چرا که او یکی از 20 نفری بود که همراه با قمر بنی هاشم، غروب تاسوعا از دشمن مهلت گرفتند تا اینکه شب عاشورا به نماز، قرآن، استغفار، و دعا بگذرانند.[5]

اوج وفا داری زهیر در شب عاشورا

اوج وفاداری زهیر را می توان در شب عاشورا و عبارات حماسی اش که با امام حسین(علیه السلام) تجدید پیمان می کرد، مشاهده کرد: « زهير بن قين عرضه داشت سوگند به خدا دوست مي داشتم كشته شوم دوباره زنده گردم و به همين كيفيت هزار مرتبه كشته شوم و زنده گردم و خداى متعال بدين وسيله تو و جوانان اهل بيتت را از آسيب دشمنان نگه‏دارى فرمايد.»[6]

سخن آخر

حکایت درس آموز زهیر، پیام های فراوانی را با خود به همراه دارد، توبه و بازگشت و تغییر مسیر از روشن ترین پیام های زندگی زهیر است، پشتیبانی و حمایت همه جانبه تا دم مرگ، و روشنگری و شجاعت در مقام دفاع از اصول ارزش ها همه و همه گوشه ای از زندگی شرافت مندانه زهیر در حماسه عاشورا است.
پی نوشت ها:
[1]. ابصار العین، ص162. 
[2]. لهوف، ترجمه مير ابو طالبى، ص116. «و سُبْحَانَ اللَّهِ أَ يَبْعَثُ إِلَيْكَ ابْنُ رَسُولِ اللَّهِ ص ثُمَّ لَا تَأْتِيهِ فَلَوْ...»
[3]. لهوف، ترجمه مير ابو طالبى، ص117. « وَ قَالَ لِامْرَأَتِهِ أَنْتِ طَالِقٌ فَإِنِّي لَا أُحِبُّ...»
[4]. اللهوف على قتلى الطفوف، ترجمه فهرى، ص73.
[5]. قیام و انقلاب سید الشهدا، سید  سعید حسینی، ص316.
[6]. الإرشاد في معرفة حجج الله على العباد، ج‏2، ص: 92 «وَ اللَّهِ لَوَدِدْتُ أَنِّي قُتِلْتُ ثُمَّ نُشِرْتُ...»

هنوز می‌توان حبیب زمان بود!

نام حبیب ابن مظاهر در زیارات گوناگون از جمله زیارت رجبیّه، ناحیه مقدّسه و شعبانیّه آمده است که نشان دهنده مقام و جایگاه بالای این یار وفادار اهل بیت است.

 محسن رفیعی وردنجانی- کارشناس حوزه/ بخش تاریخ و سیره معصومین 

حبیب بن مُظاهر(مُظَهّر) از یاران سه امام معصوم یعنی امام علی و امام حسن و امام حسین(علیهم السلام) است که در هر زمان، بهترین عملکرد را داشته است. در زمان امام علی(علیه السلام) از جمله یاران خاص و اصحاب سِرّ حضرت بود. حبیب، مردی عابد، با تقوا و زاهد بود. او قرآن را از حفظ داشت. اگر بخواهیم شخصیّت حبیب بن مظاهر را در یک جمله بیان کنیم باید بگوییم مؤمنی با روح بزرگ و قابلیّت فراوان بود. در ادامه به برخی اوصاف ایشان اشاره می کنیم.

روح بزرگ حبیب

انسان های بزرگ کسانی هستند که روح بزرگی دارند، لذا توان تحمّل امور خاص را دارند. امام علی(علیه السلام)، انسان کاملی است که در زمان خود، هیچ کسی از مردم او را نشناخت و با دریای بیکرانی از دانایی و توانایی و عظمت از بین مردم عروج کرد. با این حال تعداد اندکی از یاران حضرت بودند که ظرفیّت و تحمّلی فراتر از دیگران داشتند تا حضرت بتواند برخی از داشته های خود را به آنان انتقال دهد. یکی از آنان حبیب ابن مظاهر است که به عنوان نمونه، علم بلایا و منایا را امام علی(علیه السلام) به او آموخت.

قابلیّت فراوان حبیب

توانمندی های حبیب ابن مظاهر در جبهه اهل بیت و امامان معصوم زمان خویش را می توان در دو قسم قرار داد؛

توان جنگ نرم

از جمله خصوصیّات این یار باوفای اهل بیت، تلاش فرهنگی فروان او در جهت نشر و دفاع از معارف اهل بیت و دعوت مردم به سوی خاندان عصمت و طهارت است. درک و بصیرت فوق العادّه او در جریان های گوناگون، قابل توجّه است. مثلاً در جریان نامه های کوفیان به امام حسین(علیه السلام)، او نیز در دعوت از حضرت، از جمله سردمداران و رهبران این حرکت بود. با ورود حضرت مسلم به کوفه، حبیب ابن مظاهر، از افرادی بود که به طور مخفیانه برای حضرت مسلم از مردم بیعت می گرفت و باعث شد تعداد زیادی بیعت کنند. وقتی در کوفه با نیرنگ ابن زیاد، ورق علیه حضرت مسلم برگشت، حبیب به طور مخفیانه برای رسیدن به سپاه امام حسین(علیه السلام) تلاش کرد و بالأخره در روز هفتم محرم به کربلا رسید. وقتی غربت و تعداد اندک سپاه امام را مشاهده کرد از امام اجازه خواست که با قبیله بنی اسد صحبت کرده و آنها را به کمک فراخواند. او آنها را برای کمک متقاعد کرد، اگر چه عمر سعد با فرستادن سپاهی مانع از کمک آنان شد.(الامین، اعیان الشیعه، ج۴، ص۵۵۴) این نمونه ها به خوبی جایگاه حبیب ابن مظاهر را به عنوان یک سردار کهنه کار جنگ نرم روشن می کند.

چریک پیر(جنگ سخت)

در زمان امیر المؤمنین در جنگ های گوناگون به همراه حضرت شرکت کرد و چنان توانمندی از خود نشان داد که امام علی(علیه السلام) او را جزء "شرطة الخمیس" قرار داد؛ یعنی نیروی ضربتی و ویژه!(الاختصاص، شیخ مفید، ص۲-۷) اینکه امام حسین(علیه السلام) در صبح عاشورا او را فرمانده جناح چپ سپاه خویش قرار داد خود، گویای تکامل نظامی این یار باوفاست؛ و این در حالی بود که حبیب ابن مظاهر، 75 سال داشت!

جایگاه حبیب

نام حبیب ابن مظاهر در زیارات گوناگون از جمله زیارت رجبیّه، ناحیه مقدّسه و شعبانیّه آمده است که نشان دهنده مقام و جایگاه بالای این یار وفادار اهل بیت است. امام حسین(علیه السلام) هنگام شهادت حبیب ابن مظاهر فرمودند: اَحْتَسِبُ نَفْسی و حماة اَصحابی؛ پاداش خود و یاران حامی خود را، از خدای تعالی انتظار می‌برم.(ابی مخنف، وقعه الطف، ص۲۶۵) او تنها شهیدی از اصحاب امام حسین(علیه السلام) است که قبری جداگانه، نزدیک تربت حضرت سیّد الشهداء دارد.

چگونه حبیب شویم...؟

از مجموع آنچه در اوصاف و زندگینامه حبیب ابن مظاهر بیان شد و نیز آنچه بیان نشد، بر می آید که یک خصوصیّت حبیب ابن مظاهر، اساس روش او را شامل می شود و آن، عمل به وظیفه در حدّ توان در هر لحظه از زندگی است. ایشان بدون آنکه نتیجه کارش، کمترین تأثیری بر روحیه و انگیزه او بگذارد، در هر لحظه از عمر شریفشان به دنبال تشخیص و انجام وظیفه همان لحظه شان بودند. این است راز حبیب شدن. اُنس بسیار زیاد او با قرآن، عبادت های فراوان و فضایل گوناگون دیگر ایشان را نیز می توان در همین مسأله "انجام دقیق و سریع وظیفه" تحلیل کرد.